Search
  • Taamra Ranganath

उजवीकडे स्वाइप करा ... काळजी साठी?

Updated: Sep 17


gif

हे अगदी स्पष्ट आहे की मिलनीअल आणि जनरशन झेड, किंवा जेन झेड जसे त्याना म्हणतात, त्यांनी आपल्याबरोबर एक मुक्त मानसिकता आणली आणि मागील पिढ्या राहत असलेल्या कम्फर्ट झोनच्या सीमांना आव्हान दिले. आपल्या देशातील तरूणांनच्या विचारसरणीत असे बदल पाहिले जाऊ शकतात, उदाहरणार्थ, विवाह, नातेसंबंध आणि डेटिंगबद्दलच्या आपल्या दृष्टिकोनात. लग्नाच्या बाबतीत, आम्ही आमच्या पालकांनी निवडलेल्या संभाव्य भागीदारांच्या पलीकडे पहात आहोत; संबंधांच्या बाबतीत आम्ही आपले लैंगिकता व्यक्त करीत आहोत आणि विषम सिद्धांतांच्या मर्यादेस अधिक उघडपणे आव्हान देत आहोत; आणि डेटिंगच्या बाबतीत आम्ही आमचा वेळ घेत आहोत कैश़वल डेटिंग द्वारे आमच्या पर्यायांचा शोध घेण्यास, नैतिक एकपात्री नसलेल्या डेटिंगशी प्रयोग करतो व / किंवा आमच्या डेटिंग जीवनामध्ये डेटिंग अ‍ॅप्लिकेशन्स (अ‍ॅप्स) च्या सहाय्याने तंत्रज्ञानास आमंत्रित करतो. खरं तर, युनायटेड स्टेट्स नंतर भारत आता डेटिंगच्या अ‍ॅप वापरासाठी दुसर्‍या क्रमांकाचा बाजार बनला आहे. २०१७ मध्ये २५-३४ वर्ष वयोगटातील सुमारे ५२% शहरी भारतीय आणि १८-२४ वर्ष वयोगटातील ३०.७% शहरी भारतीय लोक डेटिंग अ‍ॅप्स वापरत होते. साथीच्या रोगाने आपल्याबरोबर आणले जे डेटिंग अॅपच्या अधिकार्‍यांना कोविड इफेक्ट म्हणून संबोधले आहे: 2020 (1) मध्ये 31 दशलक्ष वापरकर्त्यांचे योगदान, कोणत्याही विशिष्ठ मार्कटिंग (विपणन) पुशशिवाय महानगरांच्या बाहेरील शहरांमध्ये वापरकर्त्यांची वाढ.


आपल्यापैकी जे अपरिचित आहेत त्यांच्यासाठी, टिंडर, बंबल, हिंज, इ. सारख्या डेटिंग अ‍ॅप्स आपल्‍या जवळपास असलेल्या इतर अ‍ॅप्‍स वापरकर्त्यांना आपल्‍यास पाहण्याची परवानगी देतात आणि परस्पर उजवीकडे स्वाइप करुन "मैच" किंवा डावीकडे स्वाइप करून नाकार दिला जातो. प्रत्येक वापरकर्त्याच्या प्रोफाइलमध्ये सामान्यत: मूलभूत तपशील असते, जसे की वय, शिक्षण, व्यवसाय इ., काही चित्रे आणि अधूनमधून लहान आत्मचरित्र त्यांच न्यायनिवाडा करण्यासाठी. आपण ज्या क्षमतेमध्ये भागीदार शोधत आहात तो शोधण्यात या अॅप्सचा प्रभावीपणा वादविवाद करण्यास योग्य आहे. दीर्घकालीन वचनबद्धतेचा शोध घेणार्यांसाठी आणखीनच अधिक. शिवाय, या अ‍ॅप्सचा जास्त वापर हा तरुणांमध्ये मानसिक आरोग्याची पातळी बिघडणाशी जोडला गेला आहे. या टप्प्यावर मी एक ढोंगी असेल जर मी सांगितले की ही अॅप्स सर्व वाईट आहेत कारण ते खरं तर असत्य आहे. मी न केवळ या अॅप्सचा वापर करून वैयक्तिकरित्या आनंद घेतला आहे आणि मित्रांना असे करण्यास प्रोत्साहित केले आहे, परंतु डेटिंग अॅप्सवर भेटलेल्या लोकांशी सुखी संबंध असलेल्या व्यक्तींनाही मी ओळखते. प्रत्येक नाण्याला दोन बाजू आहेत आणि या लेखासाठी माझे लक्ष नकारात्मक बाजूला आहे.

कुणी असे गृहीत धरेल की अक्षरशः आपल्या बोटांवर भरपूर आवडीनिवडी असण्याने अनुकूल साथीदार शोधणे सोपे होईल. तथापि, लोकप्रिय विश्वासाच्या विरूद्ध, या अॅप्सनी दिलेली निवडीची वाढती संख्या कमी समाधानकारक अनुभव देते. मानसशास्त्रीय संशोधन असे सुचवते की जेव्हा आपल्याला अनेक पर्याय दिले जातात तेव्हा परिपूर्ण निवड करण्यासाठी आपण स्वतःवर अधिक दबाव आणतो आणि जेव्हा ते परिपूर्णतेपेक्षा कमी होते तेव्हा निराश होतो.


उदाहरणार्थ, हे अ‍ॅप्स वापरताना, कोणावर उजवीकडे स्वाइप करावे याबद्दल आपण स्वत:ला कधीही गोंधळलेले पाहीले आहे का? त्यामुळे आपण अधिक चांगले पर्यायांच्या आशेने उमेदवारांना नाकारण्याचे ठरवता, फक्त त्याऐवजी आपण आधी उजवीकडे स्वाइप केले पाहिजे होते ही इच्छा करता? किंवा कदाचित आपल्याला "परिपूर्ण" उमेदवार सापडला असेल आणि त्यांच्याशी आपले जुळेले ही असेल, परंतु आपल्या अपेक्षेशी जुळत नाही असे कोरडे संभाषण होते? या घटनेस ‘पॅराडॉक्स ऑफ चॉइस’ म्हणून संबोधले जाते, हे नाव दिले बॅरी श्वार्ट्ज (२) यांनी, स्वार्थमोर महाविद्यालयात सामाजिक सिद्धांत आणि सामाजिक कृतीचे प्राध्यापक. या निराशेचे स्पष्टीकरण असे आहे कि आम्ही स्वतःला खात्री पटवून दिली की आम्ही चांगले केले असले तरी आम्ही आणखी चांगले काम करू शकलो असतो. अधिक पर्याय मिळाल्यामुळे आम्हाला मिळणारा आनंद चुकीचा पर्याय निवडण्याच्या अपेक्षेने निरर्थक ठरतो. या दृष्टिकोनास जिनेव्हा विद्यापीठातील अनुभूती आणि ग्राहक वर्तनाचे प्राध्यापक बेंजामिन स्कीबेहेन्ना (3) यांनी आव्हान दिले. ते असा दावा करतात की जर माणसांना अती पर्याय दिले गेले असतील तर दररोजचे साधे निर्णय पंगू होऊ शकतात. त्याऐवजी, माणसांनकडे मानसिक शॉर्टकट वापरण्याची प्रवृत्ती असते जेणेकरून ते फिल्टर करु शकतील आणि त्यांच्यासमोर येणार्‍या पर्यायांची संख्या कमी करतील. उदाहरणार्थ, जर आपण केवळ विशिष्ट वय, उंची किंवा अगदी विशिष्ट व्यवसायाच्या लोकांवरच स्वाइप केल्यास आपण स्कीबेहेन्नचा सिद्धांत कृतीत आणत आहात. या विरोधाभासी दृष्टीकोनांना पाठिंबा देण्याचे पुरावे असतानाही, माणसांनमध्ये निर्णय घेण्याचा ताण कमी करण्यासाठी पर्याय मर्यादित ठेवण्याची प्रवृत्ती असल्याचे दोघेही मान्य करतात.


माझ्या सोबत जरा सहन करा कारण मी येथे थोडे तांत्रिक होणार आहे. मेंदूचा प्रीफ्रंटल कॉर्टेक्स, इतर गोष्टींमध्ये तार्किक विवेक बुद्धी साठी जबाबदार असतो, तो दबावाखाली भारावून जाऊ शकतो. टेंपल युनिव्हर्सिटीच्या सेंटर फॉर न्यूरल डिसीजन मेकिंग (४) च्या संशोधनात असे दिसून आले आहे की जेव्हा लोकांवर जटिल माहितीचा गोळीबार होतो, तेव्हा डोरोसोलट्रल प्रीफ्रंटल कॉर्टेक्स (डीएलपीएफसी) मध्ये मेंदूची क्रियाशीलता वाढते - पण केवळ एका विशिष्ट बिंदूपर्यंत - त्यानंतर हे कमी होते - जसे की जेव्हा आपण बरेच टॅब उघडतो तेव्हा आपला जुना लॅपटॉप हँग होणे सुरू होतो.


हार्वर्ड युनिव्हर्सिटी (५) येथे एक अभ्यास करण्यात आला ज्यामध्ये भागीदारांवर अशाच प्रकारच्या अनेक समान पर्यायाचा गोळीबार केला गेला. अशा प्रकारे निर्णय घेतल्यास त्यांच्या एफएमआरआय स्कॅनवरील चिंताशी संबंधित मेंदूचा भाग उजळला. जैविक मानववंशशास्त्रज्ञ हेलेन फिशर यांच्या मते, जेव्हा आपल्याला बरेच पर्याय दिले जातात तेव्हा डोपामाइनची पातळी कमी होऊ शकते आणि निराशा होऊ शकते (६). हे देखील लक्षात घ्यावे की डोपामाइनची निम्न पातळी उदासीनता आणि चिंता यासारख्या क्लिनिकल डिसऑर्डरशी जोडली गेली आहे. म्हणूनच, जर डेटिंग अॅपचा वाढता वापर मेंदूत डोपामाइनची पातळी कमी करू शकतो, आणि डोपामाइन कमी होणे गंभीर मानसिक परिस्थितीशी जोडले जाऊ शकते, तर हे पूर्णपणे शक्य आहे की डेटिंग अॅपचा वापर वाढल्यामुळे एखाद्याच्या मानसिक आरोग्यामध्ये बिघाड होऊ शकतो.


अनेक मानसशास्त्रीय अभ्यासात ज्यात एखाद्याच्या मानसिक आरोग्यावर डेटिंग अ‍ॅपच्या वाढलेल्या वापराच्या परिणामांचा अन्वेषण केले त्यात हेच आढळले आहे. डेटिंग अ‍ॅप्सचा वाढलेला वापर न केवळ उदासीनता, चिंता आणि मानसिक त्रासाच्या उच्च पातळीशी जोडलेला आहे (७), परंतु पुरुष आणि स्त्रियांच्या शरीरात असंतोष निर्माण करण्यात आणि पुरुषांच्या स्वाभिमानावर नकारात्मक परिणाम झाल्याचे ही सापडले आहे (८). हे शक्य आहे कारण हे अॅप्स वापरकर्त्याचा शारीरिक देखावा यासारख्या वरवरच्या वैशिष्ट्यांविषयी जागरूकता वाढवतात आणि या गोष्टींशी तुलना करण्यास प्रोत्साहित करतात.


या सर्व नकारात्मक परीणामांसह, मिलनीअल आणि जनरशन झेड, डेटिंग अॅप्समध्ये आपला वेळ गुंतवणे का चालू ठेवतात? उत्तर अगदी सोपे आहे कारण ते त्वरित समाधान देतात. संयोगाने (ए.के.ए. अॅपचे अल्गोरिदम) आपणास आवडत असलेल्या प्रोफाइलवर येण्याचा रोमांच, उजवीकडे स्वाइप करणे आणि त्वरित जुळणे (हे देखील दर्शविते की त्यांनी आपल्यावर सुद्धा उजवीकडे स्वाइप केले आहे) हे झटपट रोमांच प्रदान करते. एखाद्या एस्प्रेसो च्या शॉट प्रमाणे जो सकाळी- सकाळी आपल्या शरीरात धावतो. तथापि, हे ठामपणे म्हणने अनियमित आणि अप्रत्याशित आहे. आपण उजवीकडे स्वाइप केलेल्या प्रत्येक व्यक्तीशी आपले जुळत नाही कारण कदाचित त्यांनी आपल्यावर उजवीकडे स्वाइप केले नसेल. परंतु त्यांनी केले असेल ही आशा आपल्याला पुढे जाण्यास पुरेशी आहे. मी आधी म्हटल्याप्रमाणे प्रत्येक नाण्याच्या दोन बाजू असतात. तंत्रज्ञानामुळे आपल्या जीवनातील अनेक गोष्टी सुलभ झाल्या आहेत. तसेच हे डेटिंग पर्यंत पसरले आहे. डेटिंग अॅप्स आपल्याला अशा व्यक्तींच्या संपूर्ण जगा समोर आणतात ज्यांना आपण कदाचित कधीच अन्यथा ओळखले नसते. त्याच वेळी, ते आपल्या प्राधान्यांनुसार विशिष्ट उमेदवारांच्या याद्या तयार करतात. जर आपण एक लाजाळू व्यक्ती आहात ज्यास डेटिंग जग जास्त वाटते तर ते आपल्याला एखाद्यास वर्चुअली ओळखू देते आणि नंतर आपल्या स्वतःच्या अटींवर वास्तविक जीवनात भेटू देते. तथापि, या सर्व सकारात्मक गोष्टींवर अधिक लक्ष केंद्रित करीत असताना, आपण त्या नकारात्मक गोष्टी ओळखल्या पाहिजेत आणि त्या लक्षात ठेवल्या पाहिजेत. हैपी स्वाइपींग!



संदर्भ:

  1. मेहरोत्रा, के. टियर -२ शहरांमध्ये डेटिंग अॅप्समध्ये वाढ, परंतु स्त्रियांविरूद्ध तिरकस उतार. द इंडियन एक्सप्रेस [इंटरनेट]. २०२१ जाने १८.

https://indianexpress.com/article/india/dating-apps-tier-ii-cities-women-७१५०६८०/ येथून उपलब्ध

२. श्वार्ट्ज बी. निवडीचा विरोधाभास: अधिक कमी का आहे. न्यूयॉर्क. २००४ डिसेंबर १०.

३. स्किबिहेन्न बी, ग्रीफिनेडर आर, टॉड पीएम. बरेच पर्याय असू शकतात का? चॉइस ओव्हरलोडचे मेटा-एनालिटिकल पुनरावलोकन. ग्राहक संशोधन जर्नल. २०१० ऑक्टोबर १;३७ (3): ४०९-२५ .

४. वेंकटरमन व्ही, रीक सी. निर्णयाचे न्यूरोसाइन्स. प्रक्रिया ची नक्कल करण्याच्या पद्धतींची पुस्तिका. २०१९ जून १०.

५. स्वोबोडा ई. बरेच पर्याय हे आधुनिक प्रणय सह अडचण आहे. नॉटिलस २०१६ ऑक्टोबर ६ http://nautil.us/issue/41/selection/the-problem-with-modern-romance-is-too-much-choice% 20% 20% 20 येथून उपलब्ध

६. फिशर एच. प्रेमाची रचना : वीण, विवाह आणि आपण का भटकतो ह्याचा एक नैसर्गिक इतिहास (नवीन परिचयासह पूर्णपणे सुधारित आणि अद्यतनित). डब्ल्यूडब्ल्यू नॉर्टन आणि कंपनी; २०१६ फेब्रुवारी १.

७. होल्टझॉझन एन, फिटझरॅल्ड के, ठाकूर आय, ऐशली जे, रोल्फ एम, पिट एसडब्ल्यू. स्वाइप-आधारित डेटिंग अ‍ॅप्लिकेशन्स वापरतात आणि मानसिक आरोग्याच्या परिणामाशी संबंधित असतात: एक क्रॉस-सेक्शनल अभ्यास. बीएमसी मानसशास्त्र. २०२० डिसें; ८ (१): १-२.

८. स्ट्राबेल जेएल, पेट्री टीए. टिंडर: स्वाइपिंग सेल्फ एस्टीम?. अमेरिकन सायकोलॉजिकल असोसिएशन. २०१६.

९. ओवरहर्डबंबल [इंटरनेट]. इंस्टाग्राम.कॉम. २०२१ [उद्धृत २०२१ जून २२]. https://www.instagram.com/p/CPmZkYWn25C/ येथून उपलब्ध

१०. मेक अप योर माइंड क्यूट ब्रेन पॉन स्टिकर [इंटरनेट]. रेडबबल.कॉम. [२०२१ जून २२ उद्धृत केले]. https://www.redbubble.com/i/sticker/Make-Up-Your-Mind-Cute-Brain-PUn-by-punnybo ne/56630163.EJUG5 येथून उपलब्ध



Translated in Marathi by Lalan Madkaiker and Deevija Varadkar

To read this article in English, click here.




26 views0 comments

Recent Posts

See All

Violence Against Healthcare Workers in India

On April 19th 2021, a mob in the city of Chennai attacked an ambulance carrying the body of a neurosurgeon who had died after contracting COVID-19. India’s largest body of doctors, the Indian Medical

Positive

Opening the fridge to devour the rasgullas my aunt had brought the day before had never led to a moment quite like this. I couldn’t taste it, not even a little bit of ras had registered. I thought bac